Logopedia

Prawidłowy rozwój mowy jest warunkiem właściwego rozwoju poznawczego, społecznego i emocjonalnego dziecka. Dlatego tak ważne jest wspieranie rozwoju mowy dziecka już od najwcześniejszych chwil jego życia. Zdolność nawiązywania relacji z otoczeniem jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka. Zdrowe, prawidłowo rozwijające się niemowlę wyposażone jest w "narzędzia" już od urodzenia służące komunikacji: umiejętność skupiania wzroku na twarzy dorosłego, płacz, uśmiech, później głużenie, gaworzenie. Brak zdolności komunikacji, sygnalizowania swoich potrzeb, mogą być sygnałem zaburzeń w rozwoju dziecka. Nieprawidłowa, niewyraźna wymowa, ubogi zasób słownictwa - to częste przyczyny trudności szkolnych i niepowodzeń w kontaktach rówieśniczych. Zaburzenia w rozwoju mowy wpływają niekorzystnie na poczucie własnej wartości i kształtowanie pozytywnego wizerunku własnej osoby.

Prawidłowy rozwój mowy:

pierwsze miesiące życia - powstają przypadkowe dźwięki tzw. głużenie
ok. 6 miesiąca życia - powtarzanie usłyszanych dźwięków tzw. gaworzenie
1-2 rok życia - pojawiają się pierwsze wyrazy: mama, tata, baba,dziecko wymawia samogłoski ustne: a, o, e, i, u, y oraz spółgłoski: p, b, m, d, t, n , a także zmiękczone: pi, bi, mi
2-3 rok życia - pojawiają się proste zdania,dziecko wymawia samogłoski nosowe: ę, ą i spółgłoski: w, f, wi, fi, ś, ź, ć, dź, ń, l, li, k, g, ch, ki, gi, chi, j, ł, pojawiają się spółgłoski s, z, c, dz
4-5 rok życia - pojawia się głoska r oraz głoski: sz, ż, cz, dź
5-6 rok życia - utrwalane są głoski: sz, ż, cz, dż
7 rok życia - technika mówienia opanowana

Jeżeli jesteś zaniepokojony rozwojem mowy Twojego dziecka, wydaje Ci się, że odbiega od rozwoju rówieśników - nie czekaj, aż dziecko "wyrośnie".

Dziecko musi się uczyć mowy tak jak wielu innych sprawności, które przeradzają się w umiejętności. Poziom mowy bywa u dzieci bardzo różny. Są takie, które zaczynają mówić wcześnie i ich wymowa jest prawidłowa i takie, które w wieku 7 i więcej lat wypowiadają się jeszcze nieprawidłowo, a ich mowa jest niewyraźna, mało komunikatywna.

Przyczyny zaburzeń mowy, w tym wad wymowy, mogą być bardzo różne, np.:

wada zgryzu lub uzębienia,
niedosłuch,
opóźnienie lub zaburzenie słuchu mownego (tzw. słuchu fonematycznego),
mała sprawność narządów artykulacyjnych (warg, języka podniebienia miękkiego),
dysfunkcje połykowe,
przerost migdałka gardłowego,
zaburzenia kinestezji artykulacyjnej (tzn. wzorców ułożeń narządów mownych właściwych dla poszczególnych głosek),
nieprawidłowe wzorce mowy (wadliwa wymowa osób z otoczenia, zbyt szybkie tempo mowy rodziców itp.),
zaniedbania środowiskowe,
zaburzenia między pracą wiązadeł głosowych, a praca narządów artykulacyjnych.

Wiele nieprawidłowości wymowy wynika nie tyle z wad organicznych, ile ze złych nawyków. Często sami dorośli, którzy powinni dawać przykład dzieciom, mówią infantylnie, pieszczotliwie – używając zdrobnień lub niechlujnie – zbyt szybko, niedokładnie wymawiają słowa, „połykając” końcówki, posługują się nieprawidłowymi formami gramatycznymi – słowem ich mowa nie jest dla dziecka wzorem.
Zapowiedzią problemów może więc być nieprawidłowa budowa anatomiczna aparatu mowy, co wychwycić powinien lekarz już u niemowlęcia. Badania polegają na sprawdzeniu budowy jamy ustnej i wstępnej diagnozie odruchów istotnych dla mówienia (np. odruch ssania).
Czasem u małych dzieci zdarza się przerost wędzidełka (ścięgna miedzy językiem a dolnym podniebieniem). Defekt taki w późniejszym okresie niemal zawsze powoduje wadę wymowy.
Przyczyną wady mowy może być także uszkodzenie narządu słuchu, nieprawidłowości w obrębie żuchwy, choroby neurologiczne, czynniki dziedziczne, czy wreszcie niższe możliwości intelektualne.
Terapia logopedyczna winna być więc kompleksowa i polegać na współpracy wielu odpowiednich specjalistów (np. laryngologa, otolaryngologa, ortodonty, neurologa, czy psychologa).
/S.Cz/
Przedszkolowo.pl logo